De usul (ritmisch patroon) in de Turkse muziek PMK-205

Turkse muziek is eeuwenlang mondeling overgeleverd, binnen de verhouding tussen meester en leerling, via een proces dat meşk heet. Sinds de 17e eeuw zijn er pogingen gedaan om haar in notatie vast te leggen, eerst met het numerologische ebcet-systeem (abjad) en later met een eenvoudig en ontoereikend systeem dat Hamparsum-notatie heet.

Men heeft geprobeerd de usuls, oftewel de ritmische patronen, van de Turkse muziek te bewaren met lettergrepen als DÜM-TEK-TEKE-TEK KÂ en met versmaten. Deze patroonsystemen (en vooral de grote usuls) waren onmisbaar in het tijdperk waarin muziek niet werd opgeschreven en een kwestie van geheugen was, en zijn tot ons gekomen via de herinneringen van een handvol oude muzikanten die in de oude traditie waren geschoold.

Sinds de westerse notatie in de Turkse muziek werd geïntroduceerd, zijn er verschillende problemen geweest bij de aanpassing ervan aan onze muziek, maar er is zekere vooruitgang geboekt. Helaas heeft de notatie van de usuls het gewenste niveau nog niet bereikt.

Pogingen om een nieuwe manier van muziekschrift te bedenken begonnen vijftig jaar, maar zijn nog niet duidelijk en verre van gemakkelijk te begrijpen. Na verloop van tijd zijn de fouten van degenen die onze usuls hebben genoteerd traditie geworden, en de volgende generatie muzikanten blijft onder invloed van die fouten.

De verwarring in de notatie heeft het voortbestaan van de verhouding tussen meester en leerling noodzakelijk gemaakt.

Doordat klassieke uitvoerders de grote usuls uit het hoofd blijven spelen, hebben jongere generaties het moeilijk in hun opleiding tot slagwerkers die traditionele muziek spelen.

Een van de duidelijkste redenen waarom onze componisten uit de republikeinse periode ervoor hebben gekozen geen werken in de klassieke en hoge vormen te schrijven, is dat onze usuls onvoldoende worden begrepen en onderwezen.

In dit boek heb ik mijn best gedaan om de usuls op een eenvoudiger en begrijpelijker manier te analyseren.

Fahrettin YARKIN 

Over de auteur

Fahrettin Yarkin werd in 1960 geboren in Istanbul. Hij studeerde in 1983 af aan het staatsconservatorium van de Technische Universiteit van Istanbul. In 1981 slaagde hij voor de audities van Radio TRT Istanbul en in 1983 werd hij er vast artiest. Bij de radio kreeg hij de kans te werken met enkele van de belangrijkste muzikanten van die tijd, onder wie Bekir Sidki Sezgin, Alaeddin Yavasca, Cinucen Tanrikorur, Kani Karaca en Yildirim Gurses. In de jaren 80 en 90 voerde hij de Seb-i Aruz uit in Konya met het Mevlevi-ensemble van Istanbul. Yarkin heeft in veel landen opgetreden, zowel in overheidsdienst als in onafhankelijke concerten en projecten. Daartoe behoren het album 'Fasil', in België gemaakt met Cinucen Tanrikorur en Murat Salim Tokac; concerten en cd's met de Spaanse artiest Jordi Savall, Haris Alexiou, Teo Leovendi, Panagiotis Neochorotos en de Nederlandse groep Axis Ensemble; concerten op het Istanbul Jazz Festival met JackDeJohnette, het Rova Saxophone Quartet en Masha Vahdat; de muzikale leiding van albums van het Ensemble Saltiel en Romina Basso; lessen en seminars. In 1994 richtte hij samen met zijn broer Ferruh Yarkin de Yarkin Turk Ritm Grubu op en nam hij de albums Ten, Tentende, Kervansaray en Birlikte Yasamak op. Yarkin voegde zich bij nog vier uitstekende muzikanten om de groep Istanbul Solistleri te vormen. Fahrettin Yarkin is getrouwd en heeft 2 kinderen.