همه چیز درباره خانواده پرکاشن

همان‌طور که همه می‌دانند، موسیقی غذای روح است. وقتی حال‌مان خوب نیست، نخست به موسیقی پناه می‌بریم که می‌تواند حال ما را دگرگون کند. وقتی شاد هستیم، با موسیقی شادی را به شادی‌مان می‌افزاییم. موسیقی تأثیر چشمگیری بر روان انسان دارد. در روزگاران کهن مردم برای سرگرمی با صداهایی مانند ضربه‌زدن، کف‌زدن یا سوت‌زدن ریتم می‌ساختند. آنان برای تولید این صداها و با بهره‌گیری از امکانات آن دوره، ساختن سازهای گوناگون را آغاز کردند. برای نمونه، نخستین سازهایی که اختراع شدند سازهای کوبه‌ای (پرکاشن) بودند. مردم از چوب طبل‌ها و بسیاری سازهای دیگر را ساختند. در آن زمان چون فناوری پیشرفته نبود، سازها را با چوب و پوست حیوانات می‌ساختند.

سازها از منطقه‌ای به منطقه دیگر و از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت‌اند. یک ساز واحد را می‌توان در مناطق بسیاری دید. همچنین نام آن‌ها می‌تواند با یکدیگر فرق داشته باشد. هر سازی خاستگاهی دارد. سازهای کوبه‌ای بخش جدایی‌ناپذیر ارکستر هستند. با سازهای کوبه‌ای می‌توان هر نوع صدایی را به دست آورد.

پرکاشن چیست؟

سازهای کوبه‌ای بخش بزرگی از کهن‌ترین سازهای تاریخ را در بر می‌گیرند. در سازهای کوبه‌ای، ساز باید با دست، چکش یا چوب نواخته شود تا صدا تولید کند. سازهای کوبه‌ای راحت‌ترین سازها برای نواختن هستند. سازهای کوبه‌ای را می‌توان بر پایه معیارهای گوناگون دسته‌بندی کرد. در این دسته‌بندی به ساختار سازهای کوبه‌ای، خاستگاه قومی آن‌ها، نظریه موسیقی و نقش‌شان در ارکستر توجه می‌شود. بسامد برخی از سازهای کوبه‌ای را نیز می‌توان تنظیم کرد. بسامد قابل تنظیم هم یک معیار به شمار می‌آید.

سازهای کوبه‌ای کدام‌اند؟

امروزه سازهای کوبه‌ای بسیاری وجود دارد. محبوب‌ترین سازهای کوبه‌ای عبارت‌اند از:

دربوکه (Darbuka)

دربوکه سازی کوبه‌ای است که مانند لوله‌ای به نظر می‌رسد، از یک سو پهن و از سوی دیگر باریک. در گذشته برای پوشاندن آن سو از پوست حیوان استفاده می‌شد، اما امروزه پوست مصنوعی ترجیح داده می‌شود. آن پوست روی حلقه‌ای کشیده می‌شود و کوک آن با کشیدن پوست به کمک پیچ‌ها تنظیم می‌گردد. برای آراستن بدنه این ساز نقش‌ونگارهایی متناسب با مناطق و ساختارهای فرهنگی گوناگون به کار می‌رود. نواختن دربوکه راحت است. از آن برای گذراندن لحظه‌های دلپذیرتر بهره می‌برند. گستره صدایی آن چندان وسیع نیست. از آنجا که در دربوکه انواع صدا زیاد نیست، در کنار آن سازهای دیگری هم نواخته می‌شود. شنیدن ریتم هر منطقه کاملاً ممکن است.

طبل زبانه‌ای (Tongue Drum)

طبل زبانه‌ای از اختراع‌های سال‌های اخیر است. به طبل‌های زبانه‌ای steel drum، tank drum یا hank drum نیز گفته می‌شود. طبل‌های زبانه‌ای از فولاد یا آلیاژهای فلزی ساخته می‌شوند. طبل‌های زبانه‌ای صدا را از راه ارتعاش تولید می‌کنند، از این رو به خانواده ایدیوفون‌ها تعلق دارند. هنگام اختراع طبل‌های زبانه‌ای، از سازهای کوبه‌ای دیگری مانند هنگ درام، طبل شکافدار، طبل نهنگ و تامبورو الهام گرفته شد. طبل‌های زبانه‌ای در مدیتیشن، یوگا و صوت‌درمانی کاربرد گسترده‌ای دارند. این ساز مهمی است که ارزش کشف‌شدن دارد. طبل‌های زبانه‌ای با ظاهرشان نیز مردم را مسحور می‌کنند.

طبل‌های زبانه‌ای از نظر ظاهر به طبل‌های شکافدار شباهت دارند. طبل‌های زبانه‌ای به طور کلی توخالی هستند. طبل‌های زبانه‌ای چوبی با نمونه‌های فلزی فرق دارند. آن‌ها شبیه مستطیل به نظر می‌رسند. روی این طبل‌ها زبانه‌هایی به شکل حرف u وجود دارد و این زبانه‌ها تنها از یک سو به طبل متصل‌اند. نقش زبانه را به‌آسانی می‌توان روی سطح بالایی طبل زبانه‌ای دید.

 دف (Tef)

دف سازی کوبه‌ای است که بیشتر در موسیقی ترکی و عربی به کار می‌رود. میانه دف را با انگشت می‌زنند و صداها پدید می‌آید. پیرامون حلقه نیز سنج‌های کوچک قرار دارد. 

 سنتور (Santur)

سنتور (santur یا santoor) سازی است که خاستگاه آن عراق، ایران و هند است. آن را هم ساز زهی و هم ساز کوبه‌ای می‌دانند. برای صفحه صدای سنتور می‌توان از صنوبر و نراد استفاده کرد و در کنار آن‌ها چوب‌هایی مانند اقاقیا، گردو، زبان‌گنجشک، ممرز، راش، نراد و صنوبر به کار می‌رود.

ما در Salamuzik می‌کوشیم بهترین خدمات را به شما ارائه دهیم. برای آشنایی بیشتر با سازهای کوبه‌ای و برای دیدن و خرید محصولات ما، ما را دنبال کنید.