Պարսկական սանթուրի և հնդկական սանթուրի փոխհարաբերությունը
ԱՄԵՆ ԻՆՉ ՍԱՆԹՈՒՐԻ ՄԱՍԻՆ
Սանթուրը (կամ santur, sadouri, santour) մուրճիկավոր ցիտրա է կամ հարվածային ցիտրա, որը տարածվել է ողջ Մերձավոր Արևելքում, Արևելյան Ասիայում, իսկ նույն ընտանիքի նվագարաններ հանդիպում են նույնիսկ արևելյան Եվրոպայում։ Այն օգտագործվում է տարբեր երաժշտություններում՝ Իրանում, Իրաքում, Հնդկաստանում, Քաշմիրում, Թուրքիայում, Հունաստանում, Հայաստանում, Չինաստանում և Տիբեթում։
Ենթադրվում է, որ այս նվագարանը ծագել է Պարսկաստանում։ Սանթուրի ծագումը գնում է շատ հեռու՝ մինչև հին բաբելոնյան (մ.թ.ա. 1600 – 911) և նոր ասորեստանյան (մ.թ.ա. 911 – 612) դարաշրջանները. այդ դարաշրջանների պատկերագրական փաստաթղթերից պարզ է դառնում, որ այն մի տեսակ տավիղ էր, որը կրում էին հորիզոնական դիրքով և հարվածում էին երկու փայտիկով, ինչպես այսօր։ Եբրայերեն Աստվածաշնչում (Հին Կտակարան) սանթիրը հիշատակվում է Nebuchadnezzar-ի՝ Քաղդեայի արքայի, նվագախմբի նվագարանների շարքում։ Պատմական հիշատակումները շարունակվում են, և հետաքրքիր է, որ եգիպտացիները նշում են դրա տարբերությունը քանոնից 16-րդ դարում։
Պարսկական սանթուրի և հնդկական սանթուրի փոխհարաբերությունը
ՊԱՐՍԿԱԿԱՆ ՍԱՆԹՈՒՐ
Պարսկական սանթուրը էական տեղ է զբաղեցնում ավանդական պարսկական նվագախմբում, այն տեղ ունի նաև մոթրեբի (զվարճանքի երաժշտություն) ժանրում, բայց երբեք ժողովրդական երաժշտության մեջ։ Ժամանակակից պարսկական սանթուրն ունի ընկուզենու փայտից պատրաստված սեղանաձև իրան։ Այս իրանի վրայով ձգված են մետաղյա լարեր, որոնց հարվածում են փայտե փոքր մուրճիկներով, որոնք կոչվում են մեզրաբ։ Լարերն ամրացված են երկու կողմերի մեխերին. պարսկական սանթուրը կարող եք լարել աջ կողմի մետաղյա լարման մեխերով։ Պարսկական սանթուրն ունի մեծ մեղեդային ներուժ. 27 տարբեր նոտա կարելի է նվագել այս նվագարանի վրա։ Նրա բաս լարերն արույրից են, իսկ դիսկանտայինները՝ պողպատից։ Այնտեղ երեք լարախումբ կա՝ ամենացածր հնչողը, մեկ օկտավա բարձր հնչող լարերը և ամենաբարձր հնչող շարքը՝ երրորդ օկտավան, յուրաքանչյուրը E-ի և F-ի միջև։ Դրա լարումը կարելի է հեշտությամբ փոփոխել՝ կարգավորելով խարաքների դիրքը։ Լարերն արձակում են բարակ, պայծառ հնչյուն՝ լի ֆլաժոլետներով։ Դրա տեմբրը գրեթե կախարդական է և գրավիչ։
ՀՆԴԿԱԿԱՆ ՍԱՆԹՈՒՐ
Հնարավոր է լսել այդ նույն գրավիչ հնչյունը, որը բարձրանում է հնդկական երաժշտությունից։ Հնդկական սանթուրի վերջին մուտքը հինդուստանական երաժշտություն կատարվեց Հնդկական թերակղզու հյուսիս-արևմուտքում գտնվող Քաշմիրի միջոցով, որտեղ այն ավանդաբար նվագվել է իսլամի սուֆիական աղանդի՝ երաժշտությամբ ուղեկցվող արարողություններում։ Հարավային Ասիայում հնդկական սանթուրը սահմանափակորեն նվագվել է Քաշմիրի տարածաշրջանում։ Այն նման է պարսկական սանթուրին, թեև ավելի փոքր է և պահվում է նվագողի ծնկներին, մյուս կողմից՝ դրա լարումը տարբեր է։ Քաշմիրյան սանթուրը կրոնական արվեստ-երաժշտական անսամբլի՝ սուֆյանա քալամի («սուֆիական խոսք») առաջատար նվագարանն է։ Այն ուղեկցում էր քալամ երգերին փոքր անսամբլում, որը կազմված էր սեթարից, դուկրայից (թմբուկներ), սազ-ի-քաշմիրից (ձողավոր ջութակ)։
Այդ երգերը կազմված էին ավելի քան 50 ձայնակարգում երգված երգացանկից՝ մի մասը հնդկական ռագայի անուններով, մի մասը՝ մերձավորարևելյան։ Shiv Kumar Sharma-ն (գրվում է նաև Shivkumar կամ Sharma), հնդկական սանթուրի վիրտուոզը, սանթուրը ներմուծեց հինդուստանի ռագա երաժշտության մեջ 20-րդ դարի կեսերին։ Ֆիքսված հնչյունաբարձրությամբ նվագարանները, ինչպիսին հնդկական սանթուրն է, այնքան էլ հարմար չէին հնդկական երաժշտությանը, քանի որ չէին կարող տալ ձայնից բխող պորտամենտո հնչյունը (որտեղ ձայները սահում են մի նոտայից մյուսը՝ անցնելով սկզբի և վերջի նոտաների միջև ընկած նոտաներով), սակայն Sharma-ն ներմուծեց վիրտուոզ փայտիկի տեխնիկա, որը կարող է ստեղծել վոկալ պորտամենտոյի հնչյունը՝ ժամանակի ճշգրտման և տրեմոլոյի միջոցով։ Այդ ժամանակվանից հնդկական սանթուրի հանրաճանաչությունը մեծացել է, և այն նույնիսկ հաճախ լսվում է կինոնկարների սաունդթրեքերում և Հնդկաստանում հանրաճանաչ երաժշտության կատարումներում։
I need a twelve hkarak Persian santoor but before I mane order I need to know meticulous dimension , type I wool an the name pf the buildrt because I am an old musician and have played santoor for eighty years. I need a santoor with the best song. My antique santoor is broken and I have to purchase the best santoor. Please make an e mail and provide me all information that I requsted hear and the price. Thank you in advance. Dr. Mirkhani froom Los Angeles.You already have my address because I am your customer.
I need a twelve hkarak Persian santoor but before I mane order I need to know meticulous dimension , type I wool an the name pf the buildrt because I am an old musician and have played santoor for eighty years. I need a santoor with the best song. My antique santoor is broken and I have to purchase the best santoor. Please make an e mail and provide me all information that I requsted hear and the price. Thank you in advance. Dr. Mirkhani froom Los Angeles.You already have my address because I am your customer.
Thanks for your informative blog
Թողնել մեկնաբանություն