Ի՞նչ է խոսող թմբուկը
Արևմտյան Աֆրիկայի երաժշտական ավանդույթներում հանդիպող խոսող թմբուկը լարման պարաններով թմբուկների ընտանիք է։ Այն պատմականորեն կիրառվել է երաժշտության, արարողությունների և որոշ համայնքների միջև ազդանշանային հաղորդակցության համար։
Խոսող թմբուկների կառուցվածքը տարբեր է լինում ըստ տարածաշրջանի և մոդելի։ Որոշ տեսակներ ունեն փայտե ավազի ժամացույց հիշեցնող մարմին ու բնական թաղանթ, իսկ առանձին ժամանակակից մոդելներում կարող են օգտագործվել մետաղական մասեր կամ սինթետիկ թաղանթ։ Երկու թաղանթները միացնող լարման պարանները նվագողին թույլ են տալիս ճնշմամբ փոխել բարձրությունը։ Այդ փոփոխություններով հնարավոր է վերարտադրել տոնային լեզվի մեղեդային ու ռիթմական ուրվագծեր, սակայն ոչ բառերի բոլոր հնչյունները։ Գործիքի նյութերն ու եղանակային դիմացկունությունը պետք է ստուգել տվյալ մոդելի նկարագրությունից։
Ինչի՞ համար է օգտագործվում խոսող թմբուկը։
Թմբուկի բարձրությունը փոխվում է թաղանթների լարումը կարգավորելով։ Հակադիր թաղանթները միացված են լարման պարաններով, իսկ գործիքի նեղ մասը սովորաբար պահվում է թևի ու մարմնի միջև։ Պարանների վրա ճնշումն ուժեղացնելիս թաղանթը ձգվում է, և հնչյունը բարձրանում է, իսկ ճնշումը թուլացնելիս՝ իջնում։ Բարձրությունը կարելի է փոխել նույնիսկ մեկ հարվածի ընթացքում։ Այսպես նվագողը ձևավորում է խոսքի բարձրության, ուժգնության և ռիթմի նմանվող նախշեր, բայց թմբուկը բառացիորեն չի վերարտադրում ձայնավորներն ու բաղաձայնները։
Առկա մոդելը կարող եք դիտել այստեղ։
Ինչի՞ց է պատրաստվում խոսող թմբուկը։
Ավանդական խոսող թմբուկներից շատերն ունեն ավազի ժամացույցի ձևով փայտե մարմին և երկու ծայրերին ամրացված կենդանական կաշվից կամ այլ թաղանթից պատրաստված գլխիկներ։ Կան նաև այլ նյութերով ժամանակակից տարբերակներ, ուստի ճշգրիտ կազմությունը կախված է գործիքից։
Երկու թաղանթները միացնող լարման պարանները հնարավորություն են տալիս թևի ու մարմնի միջև ճնշումը փոխելով կարգավորել հնչյունի բարձրությունը։
Փորձառու նվագողը կարող է օգտագործել գործիքի հասանելի հնչյունային տիրույթը և ձևավորել խոսքային ելևէջ հիշեցնող արտահայտություններ։ Տիրույթը, արձագանքը և տեմբրը կախված են չափից, թաղանթից, լարումից ու նվագելու տեխնիկայից։ Նման ավազի ժամացույցաձև թմբուկներ կան նաև այլ տարածաշրջաններում, այդ թվում՝ Հարավային Ասիայում, սակայն դրանց երաժշտական գործառույթներն ու նվագելու ձևերը նույնը չեն։
Ինչպե՞ս է դասակարգվում խոսող թմբուկը։
Յորուբա երաժշտական ավանդույթներում dùndún անվանումը կարող է վերաբերել տարբեր չափերի ավազի ժամացույցաձև լարման թմբուկներից և ուղեկցող թմբուկներից կազմված համույթին։ Կազմը և գործիքների անունները կարող են փոխվել ըստ համայնքի ու կատարողական միջավայրի։ Լարման թմբուկը սովորաբար կախվում է ուսից, պահվում է թևի տակ, իսկ մի թաղանթին հարվածում են կոր փայտիկով՝ միաժամանակ սեղմելով պարանները։
Ìyáàlù-ն հաճախ համույթի ավելի մեծ և ղեկավար դեր ունեցող թմբուկն է։ Պարանների ճնշումն ու հարվածի ձևը փոխելով՝ նվագողը ստեղծում է բարձրությունների ու ռիթմերի հաջորդականություններ, որոնք կարող են հետևել յորուբա լեզվի տոնային ուրվագծերին։ Արդյունքը մշակութային պայմանավորված երաժշտական հաղորդակցություն է, ոչ թե խոսքի ամբողջական ձայնային պատճեն։ Ուղեկցող փոքր թմբուկների չափը, կախելու ձևը և հարվածիչները տարբեր համույթներում կարող են տարբերվել։
Գործիքների մասին այլ նյութերի համար հետևեք Sala Muzik-ին և նախքան պատվիրելը ստուգեք տվյալ մոդելի նյութերը, չափերը ու առկայությունը։ Ավելի շատ տեսանյութերի համար այցելեք YouTube ալիք։
Թողնել մեկնաբանություն